ఇస్లామిక్ సంవత్సరం హిజ్రత్ తోనే ఎందుకు ప్రారంభమవుతుంది?
ఇస్లాం ప్రారంభ కాలంలో ముస్లింలలో సాధారణంగా తేదీలు (క్యాలెండర్) రాసుకునే ఆచారం ఉండేది కాదు. హజ్రత్ ఉమర్ ఫారూఖ్ (రజి) ఖిలాఫత్ (పాలనా) కాలంలో, ఒకసారి హజ్రత్ అబూ మూసా అష్అరీ (రజి) ఆయనకు ఒక లేఖ రాశారు. ఆ లేఖలో ఆయన ఇలా పేర్కొన్నారు: "ప్రభుత్వం తరపున వివిధ ప్రాంతాలకు లేఖలు పంపబడుతున్నాయి, కానీ ఆ లేఖలపై తేదీలు ఉండటం లేదు. తేదీలు రాయడం వల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి మరియు రికార్డులను భద్రపరచడం చాలా సులభం అవుతుంది. మీరు ఏ రోజు లేఖ రాశారు, ఏ రోజు పంపారు, ఎప్పుడు చేరుకుంది, ఏ రోజున ఆదేశం జారీ చేయబడింది, దాన్ని ఏ రోజు, ఏ సమయం నుండి అమలు చేయాలి వంటి విషయాలన్నీ తెలుసుకోవడం మరియు అర్థం చేసుకోవడం తేదీలు రాయడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది."
హజ్రత్ ఉమర్ (రజి) కు అబూ మూసా అష్అరీ (రజి) చెప్పిన ఈ హేతుబద్ధమైన మాట చాలా సరైనదిగా అనిపించింది. దానిని ఆయన ఎంతగానో ప్రశంసించారు. వెంటనే సలహా కోసం ప్రముఖ సహాబాల (ప్రవక్త అనుచరుల) సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అబూ మూసా అష్అరీ (రజి) ఇచ్చిన ఈ ఉపయోగకరమైన సలహాను ఆ సభా ముఖంగా ప్రముఖ సహాబాల ముందు ఉంచారు. సహాబాలందరికీ కూడా ఆయన సలహా చాలా నచ్చింది. అప్పుడు హజ్రత్ ఉమర్ (రజి), ఈ ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని (క్యాలెండర్ను) ఎప్పటి నుండి ప్రారంభించాలి అనే విషయంపై వారి సలహాలు కోరారు. అప్పుడు ప్రముఖ సహాబాల నుండి ప్రధానంగా నాలుగు రకాల అభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి:
- ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారి జనన సంవత్సరం నుండి ప్రారంభించాలని ఒక బృందం సలహా ఇచ్చింది.
- రెండవ బృందం, ప్రవక్తకు నబూవత్ (దైవదౌత్యం) లభించిన సంవత్సరం నుండి ప్రారంభించాలని అభిప్రాయపడింది.
- మూడవ బృందం, హిజ్రత్ (మక్కా నుండి మదీనాకు వలస వెళ్ళిన) సంవత్సరం నుండి ప్రారంభించాలని సూచించింది.
- ఇక నాలుగవ బృందం, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) గారి మరణ సంవత్సరం నుండి ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ప్రారంభించాలని తమ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేసింది.
ఈ నాలుగు రకాల అభిప్రాయాలు మరియు సలహాలు హజ్రత్ ఉమర్ (రజి) ఏర్పాటు చేసిన సలహా మండలి (మజ్లిస్-ఎ-షూరా) లో సమర్పించబడ్డాయి. వీటిలో ఏదో ఒక దానిని ఎంచుకుని తుది నిర్ణయం తీసుకోవడానికి సహాబాల మధ్య లోతైన చర్చలు జరిగాయి. బాగా ఆలోచించిన తర్వాత హజ్రత్ ఉమర్ (రజి) ఈ తీర్పును వెలువరించారు:
"జననం లేదా నబూవత్ (దైవదౌత్యం) తేదీలు మరియు రోజుల విషయంలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నందున, వాటితో ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ప్రారంభిస్తే విభేదాలు తలెత్తవచ్చు. అలాగే, ప్రవక్త మరణించిన సంవత్సరం నుండి ప్రారంభించడం కూడా సముచితం కాదు. ఎందుకంటే, ఆ సంవత్సరం ఇస్లాం మరియు ముస్లింలకు తీవ్ర దుఃఖాన్ని, వేదనను మిగిల్చిన సంవత్సరం. కాబట్టి, హిజ్రత్ (మక్కా నుండి మదీనాకు వలస వెళ్ళిన) నుండి ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ప్రారంభించడమే అత్యంత సముచితం. ఎందుకంటే, హిజ్రత్ అనేది సత్యం మరియు అసత్యాల మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని చూపించింది. ఈ సంవత్సరం నుండే దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) మరియు సహాబాలు ఎలాంటి భయం, ఆందోళన లేకుండా ప్రశాంతంగా అల్లాహ్ ను ఆరాధించడం ప్రారంభించారు. ఇస్లాం ధర్మ ప్రచారానికి కేంద్రమైన మస్జిద్-ఎ-నబవీకి పునాది కూడా ఇదే సంవత్సరంలో పడింది.ఇమామ్ బుఖారీ (రహిమహుల్లాహ్) తమ ప్రసిద్ధ గ్రంథమైన 'సహీహ్ బుఖారీ' (హదీసు నంబర్: 3934) లో ఇలా ఉల్లేఖించారు:
హజ్రత్ సహల్ బిన్ సాద్ (రజి) ఇలా తెలియజేస్తున్నారు:
"సహాబాలు ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) కు దైవదౌత్యం (నబూవత్) లభించినప్పటి నుండి గానీ, లేదా వారి మరణ సమయం నుండి గానీ ప్రారంభించలేదు. దానికి బదులుగా, దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) మదీనాకు చేరుకున్న (హిజ్రత్ చేసిన) సమయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఇస్లామిక్ సంవత్సరానికి పునాది వేశారు."
హాఫిజ్ ఇబ్న్ హజర్ (రహిమహుల్లాహ్) ఇలా అంటున్నారు:
"కొందరు రచయితలు ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ను హిజ్రత్ (వలస) జరిగిన సంవత్సరం నుండి ప్రారంభించడానికి ఒక సరైన కారణాన్ని వివరించారు. వారు ఏమంటున్నారంటే: ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ను ప్రారంభించడానికి ఆధారంగా తీసుకోగల అంశాలు ప్రధానంగా నాలుగు ఉండేవి: 1. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) జననం, 2. ప్రవక్తగా ప్రకటన (బిసత్), 3. హిజ్రత్ (మక్కా నుండి మదీనాకు వలస), మరియు 4. ఆయన మరణం. అయితే సహాబాల (అనుచరుల) దృష్టిలో హిజ్రత్ నుండే ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ను ప్రారంభించడం ఎక్కువ ఆమోదయోగ్యమైనదిగా అనిపించింది. ఎందుకంటే జననం మరియు ప్రవక్తగా ప్రకటించబడిన సంవత్సరాలను నిర్ణయించడంలో భేదాభిప్రాయాలు రావచ్చు. ఇక మరణం ఆధారంగా ప్రారంభించడాన్ని ఎందుకు పక్కనపెట్టారంటే, ఆ విషయాన్ని గుర్తుచేసుకున్న ప్రతిసారీ బాధ, దుఃఖం తాజాగా మారుతాయి. కాబట్టి హిజ్రత్ నుండే ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ప్రారంభించాలనే ఒకే ఒక్క ప్రత్యామ్నాయం మిగిలింది.
అలాగే రబీవుల్ అవ్వల్ నెలకి బదులుగా ముహర్రం నెల నుండి ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ఎందుకు ప్రారంభించారంటే, హిజ్రత్ చేయాలనే దృఢ సంకల్పం ముహర్రం నెలలోనే జరిగింది; ఎందుకంటే రెండవ అఖబా ఒప్పందం (బైఅతే అఖబా సానియా) జుల్-హిజ్జా నెలలో జరిగింది, ఇదే హిజ్రత్కు నాంది పలికింది. ఆ ఒప్పందం మరియు హిజ్రత్ చేయాలనే గట్టి నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత కనిపించిన మొదటి నెలవంక ముహర్రం నెలదే. అందుకే ముహర్రం నెలను ఇస్లామిక్ సంవత్సరపు మొదటి నెలగా నిర్ణయించారు. ముహర్రం నుండి సంవత్సరాన్ని ప్రారంభించడానికి నాకు లభించిన అత్యంత బలమైన మరియు సరైన కారణం ఇదే."
హజ్రత్ ఉమర్ (రజి) వివరించిన ఈ ఆధారాలు, కారణాలతో సహాబాలందరూ ఏకీభవించారు. అలా ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని హిజ్రత్ సంవత్సరం నుండే ప్రారంభించాలని నిర్ణయించారు. ఇస్లాం ప్రారంభ కాలంలో బదర్ యుద్ధం, మక్కా విజయం, హజ్జతుల్ విదా ( దైవప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం గారి చివరి హజ్) వంటి ఎన్నో ముఖ్యమైన సంఘటనలు జరిగినప్పటికీ, వాటిలో దేనినీ క్యాలెండర్ ప్రారంభానికి చిహ్నంగా ఎంచుకోలేదు. నిజానికి ఆ సంఘటనల్లో ప్రతి ఒక్కటీ మతపరమైన, జాతీయ, చారిత్రక, మరియు రాజకీయ గొప్పతనాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. కానీ హిజ్రత్ సంఘటన వీటికి భిన్నమైనది. పైకి చూస్తే ఇందులో ఎలాంటి వైభవం లేదా విజయం కనిపించదు. ఇస్లాం బోధకులకు మరియు ముస్లింలకు ఎదురైన పేదరికం, అణచివేత, నిస్సహాయత మరియు వనరుల లేమిని ఇది గుర్తుచేస్తుంది. ఇస్లాం యొక్క బలహీన స్థితిని ఇది తెలియజేస్తుంది. కానీ, హజ్రత్ ఉమర్ (రజి) మరియు సహాబాల సలహా మండలి ఈ వైభవాలన్నింటినీ పక్కనపెట్టి ప్రపంచం మొత్తానికి భిన్నమైన, ఒక వినూత్నమైన మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు.
బాహ్యమైన ఆడంబరాలను, వైభవాన్ని మాత్రమే చూసే పైపై దృష్టి ఉన్నవారికి ఈ నిర్ణయం పట్ల అభ్యంతరాలు ఉండవచ్చు. కానీ, లోతైన దృష్టి ఉన్నవారు ఈ అద్భుతమైన ఎంపిక వెనుక ఎంతో గొప్ప జ్ఞానం, ప్రయోజనం దాగి ఉన్నాయని అంగీకరించి తీరుతారు. ఎందుకంటే సహాబాల (రజి) దూరదృష్టి, వారి మేధస్సు ఆకాశమంత ఎత్తుకు ఎదిగింది. వారి ఆలోచనలు చేరుకున్న లోతులకు వేరెవరి ఆలోచనలు కూడా చేరుకోలేవు. హిజ్రత్ సంఘటన పైకి చూసేందుకు నిరాశ, నిస్పృహలు, నిస్సహాయత, వైఫల్యం మరియు దారిద్య్రంతో కూడిన సంఘటనగా కనిపిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు. హుదైబియా సంధి సమయంలో ఆ ఒప్పందం పైకి ఎలాగైతే బలహీనతగా, నిస్సహాయతగా కనిపించిందో, (కానీ వాస్తవానికి ఆ సంధి గొప్ప మక్కా విజయానికి నాందిగా ఎలా మారిందో), అదే విధంగా హిజ్రత్ సంఘటన బాహ్య దృష్టికి ఇలా కనిపించినప్పటికీ, వాస్తవానికి ఈ హిజ్రత్ సంఘటనే ఇస్లాం మరియు ముస్లింల ఎదుగుదలకు, ఔన్నత్యానికి పునాదిగా నిలిచింది. ఈ హిజ్రత్ ఒడిలోనే ఇస్లాం సాధించిన ఆ ప్రగతి అంతాదాగి ఉంది. ఈ హిజ్రత్యే భవిష్యత్తులో సాధించిన అన్ని విజయాలకు మూలాధారంగా నిలిచింది. ముస్లింలకు విజయ మార్గాలను సుగమం చేసింది కూడా ఈ హిజ్రత్యే.
ముస్లింలకు మతపరంగా, చారిత్రకంగా హిజ్రీ సంవత్సరం ప్రారంభం ఎంతో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. మక్కా కాలపు కష్టాలు, పరీక్షల నుండి విముక్తి పొంది, స్థిరమైన మరియు పటిష్టమైన స్థావరాన్ని పొందిన ఆ కాలాన్ని ఇది ముస్లింలకు గుర్తుచేస్తుంది. ఇస్లాం మరియు ముస్లింలు అభివృద్ధి చెందడానికి ఇక్కడే అవకాశం లభించింది. ఇక్కడి నుండే వారికి బలం, వైభవం సిద్ధించాయి. అసత్యం ఓడిపోవడం, అవిశ్వాసం అంతం కావడం ప్రారంభమైంది. ఇక్కడి నుండే ముస్లింలు ప్రపంచమంతటికీ ఏకేశ్వరోపాసన (తౌహీద్) మరియు సన్మార్గపు సార్వత్రిక సందేశాన్ని అందించారు. ఇస్లాం కాంతులు ప్రపంచంలోని పెద్ద భాగానికి చేరుకున్నాయి.
ఇస్లాం రక్షకులు తమ ఇల్లు, వాకిలి వదులుకోవడాన్ని సులభతరం చేసింది ఇస్లాం యొక్క శక్తి మాత్రమే. ఆ తర్వాత అదే శక్తి వారికి తమ ప్రియమైన మాతృభూమిని (మక్కాను) విజయగర్వంతో తిరిగి ఇప్పించింది.
ఇస్లాం ఆవిర్భావానికి దాదాపు రెండు వందల సంవత్సరాల ముందు కిల్లాబ్ బిన్ ముర్రా కాలంలోనే ఇస్లామిక్ నెలల పేర్లు నిర్ణయించబడ్డాయి. ఆ 12 నెలలు:
* ముహర్రం
* సఫర్
* రబీఉల్ అవ్వల్
* రబీఉస్సానీ
* జమాదియల్ అవ్వల్
* జమాదియుస్సానీ
* రజబ్
* షాబాన్
* రంజాన్
* షవ్వాల్
* జుల్ ఖైదా
* జుల్ హిజ్జా
ముస్తదరక్ హాకిమ్ గ్రంథంలో సయీద్ బిన్ ముసయ్యబ్ (రహిమహుల్లాహ్) ద్వారా ఇలా ఉల్లేఖించబడింది:"ఉమర్ (రజియల్లాహు అన్హు) ప్రజలను సమీకరించి, ఇస్లామిక్ సంవత్సరాన్ని ఏ రోజు నుండి ప్రారంభించాలి అని సలహా అడిగారు. అప్పుడు అలీ (రజియల్లాహు అన్హు) తన అభిప్రాయాన్ని తెలుపుతూ, ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) బహుదైవారాధకులకు (షిర్క్ చేసేవారికి) దూరంగా వెళ్లి హిజ్రత్ చేసిన రోజు నుండే క్యాలెండర్ను ప్రారంభించాలని సూచించారు. ఈ విషయం ఉమర్ (రజియల్లాహు అన్హు) కు బాగా నచ్చింది, వెంటనే దానినే అమలు చేశారు."
కాబట్టి, సహాబాలు (రజి) క్యాలెండర్ను హిజ్రత్ సంవత్సరంతో ప్రారంభించినప్పటికీ, మొదటి నెలగా ముహర్రమ్ను ఎంచుకున్నారు. తద్వారా పాత క్యాలెండర్ వ్యవస్థలో ఎలాంటి గందరగోళం తలెత్తకుండా, అది తన సహజ రూపంలోనే కొనసాగుతుందని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
దీని సారాంశం ఏమిటంటే: "సహాబాలు ఇస్లామిక్ సంవత్సరం ప్రారంభానికి హిజ్రత్ (వలస) సంవత్సరాన్ని ఎంచుకున్నారు, అలాగే సంవత్సరపు మొదటి నెలగా 'ముహర్రం' నిర్ణయించబడింది. మెజారిటీ పండితుల (జమ్హూర్) అభిప్రాయం కూడా ఇదే. ప్రజలు తమ వ్యవహారాలను (లావాదేవీలను) కూడా ఈ క్యాలెండర్ తేదీల ఆధారంగానే నిర్ణయించుకుంటారు." (ఇక్కడితో ముగిసింది).
మూలం: "అల్-బిదాయ వన్-నిహాయ" (సంపుటి 3, పేజీలు 251-253)
